Senaryo Nasıl Yazılır?

Senaryo nedir?

Senaryo; karakterler, oyuncuların söyleyeceği replikler, mekân ve dekorla ilgili yönlendirmeler ile yazarın fikrinin hayata geçirilmesini sağlayan ayrıntılı unsurları içerir.

Senarist, metni yazma ve doğru biçimlendirmeyle ilgili belirli kuralları bilmeli; ancak her şeyden önce iyi bir hikâye fikrine sahip olmalıdır.

Senaryo yazmayı öğrenmeniz için kapsamlı bir rehber hazırladık.

Senaryonun yapısı — temel bilgiler

Her senaryo, üzerinde düşünülmüş bir anlatı yapısına ve uygulamada hayata geçirilmesini sağlayan teknik unsurlara dayanır.

Hikâyenin yapısı

Her kompozisyonun bir başlangıcı, gelişme bölümü ve sonucu olmalıdır. Aristoteles’in 25 yüzyıldan uzun süre önce ortaya koyduğu bu kural bugün de geçerliliğini korur ve neredeyse değişmeden uygulanır. Bu ilke senaryo yazımı için de geçerlidir:

• başlangıç (birinci perde), genellikle serim olarak adlandırılır — okur ya da izleyici hikâyeye, atmosfere ve karaktere dahil edilir. İzleyicinin karaktere karşı duygusal bir bağ kurması; örneğin sempati veya empati hissetmesi önemlidir;
• gelişme bölümü:
  ✓ birinci dönüm noktası — olay örgüsü başlar; karakterin bir hedefi ve gerçekleştirmesi gereken bir görevi olmalıdır;
  ✓ ikinci perde (karşılaşma olarak da adlandırılır) — başkarakterin hedefleri, gerçeklikle ve diğer karakterlerle mücadelesi;
  ✓ ikinci dönüm noktası — dengelerin değişmesi, gizemin açıklığa kavuşması ve mücadelenin sona ermesi;
• sonuç (üçüncü perde), final olarak da adlandırılır — karakterlerin hikâyelerinin tamamlanması; başkarakter kendisi veya dünya hakkında bir gerçeği öğrenir.

Teknik unsurlar

Senaryo yazarken, fikrinizin hayata geçirilmesinde görev alan kişilere ayrıntılı yol gösterecek iki önemli yapısal unsuru da unutmamalısınız:

• didaskali — uygun dekoru ve atmosferi oluşturmak için kullanılan yönlendirme ve açıklamalar (konuşma biçimi, karakterlerin ve çevrenin görünümü, aksesuarlar);
• diyaloglar — metninizde yer alan karakterlerin söylediği replikler.

Senaryo nasıl yazılır? 3 temel aşama

Senaryo yazma sürecini fikirden özete, oradan da son versiyona uzanan aşamalara ayırmak faydalıdır.

Hikâye fikri

Her senaryonun temeli bir fikirdir. Aklınızda ilgi çekici bir hikâye varsa harika. Yoksa ve senaryo dünyasına adım atmak istiyorsanız, aşağıda ilham bulmanıza yardımcı olacak bazı denenmiş yöntemleri bulabilirsiniz.

1. Ailenizin ve arkadaşlarınızın hikâyelerini inceleyin – çoğu zaman bunlar, etkileyici bir senaryonun temelini oluşturabilecek güçlü duygular ve dramatik olaylar barındırır. Bu durumda karakterlerin gizliliğini korumaya ve gerçek olaylar ya da kişilerle benzerliklerin tesadüfi olduğunu belirtmeye özen gösterin.
2. Dünyadaki gerçek olaylardan ilham alın – hem güncel hem de tarihî olaylardan. Yerel medya, arşivler ve çevrim içi bilgi kaynakları iyi ilham kaynaklarıdır. Kendinizi günümüzle sınırlamanız gerekmez; örneğin “Titanic”in senaryosu bir asırdan daha önce yaşanan olaylara dayanır.
3. Edebiyata başvurun – romanlar, röportajlar ve biyografiler çoğu zaman yaratıcı biçimde yeniden işlenebilecek hazır motifler içerir. Belirli bir hikâyeyi kullanmak istiyorsanız hukukî konulara dikkat edin; uyarlama için telif hakkı sahibinin izni gerekir.

Özet

Senaryonun tam versiyonunu yazmaya başlamadan önce hikâyeyi üç kısa formatta düzenleyin: logline, sinopsis ve treatment.

Logline’ın ardından sinopsisi, yani hikâyenin kısa özetini hazırlayın; metni perdelere ayırın ve her perdedeki iki önemli dönüm noktasını belirtin.

Ardından treatment’ı, yani olay örgüsünün ayrıntılı açıklamasını geliştirin. Olay değişimlerini, olayların sırasını, karakterler arasındaki ilişkileri, motivasyonlarını ve çatışmalarını dahil edin. Diyalogları yazmayın; yalnızca önemli alıntılara yer verebilirsiniz.

Senaryoyu yazma

Artık bir fikriniz ve ilk planınız var. Sıra, hazır iskeleti eksiksiz bir sahne ve diyalog yapısına dönüştürmeye geldi.

Birkaç kurala dikkat edin:

• tüm karakterleri listeleyin;
• didaskalileri kısa ve net yazın (”güneş ufkun arkasında kayboldu, gökyüzü giderek lacivertleşiyor” demek yerine havanın karardığını yazın);
• şimdiki zamanı kullanın;
• olayları sahnelere ayırın (mekân değişikliği yeni bir sahne demektir);
• yalnızca görülen ve duyulan şeyleri açıklayın (karakterin ne düşündüğünü yazmayın).

Büyük bir girişle başlamak zorunda değilsiniz. Sizin için en önemli şey final ve karakterin başına geleceklerse son sahneyi yazın; ardından o sahneye götüren olayları oluşturun.

Senaryo — örnek

Aşağıda, düzgün biçimlendirilmiş bir senaryonun nasıl göründüğünü gösteren kısa bir sahne örneği bulabilirsiniz.

Film senaryosu nasıl görünür — biçim

Birkaç biçimlendirme kuralını aklınızda tutmalısınız.

1. Courier veya Courier New yazı tipini 12 punto boyutunda kullanın.
2. Yazı boyutu senaryonun tamamında aynı olmalıdır.
3. Satır aralığını tek yapın.
4. Başlık sayfasında ortalanmış başlık bulunmalı; yazar bilgileri (soyadı ve iletişim bilgileri) sayfanın alt kısmında yer almalıdır.
5. Sayfa numaraları sağ üstte bulunmalıdır. Numaralandırmaya ikinci sayfadan başlayın.
6. Her sahneyi, sol hizalı ve yalnızca büyük harflerle yazılmış bir başlıkla belirtin. Başlıkta tam mekân ve zaman bilgisi yer almalıdır; iç mekânlar için INT., dış mekânlar için EXT. kullanın.
7. Didaskalileri, sahne başlığının altına ve sol hizalı biçimde yazın.
8. Karakter adlarını büyük harflerle (özellikle karakter ilk kez görünüyorsa) satırın ortasına yazın. Yaklaşık yaşı parantez içinde belirtebilirsiniz. Diyalog orta sütunda yer alır.
9. Diyalogla ilgili yönlendirmeleriniz varsa bunları karakter adının altına, parantez içinde ve ortalı biçimde yazın.

Senaryoda metnin biçimlendirilmesi büyük önem taşır. Her şeyden önce bu, okura karşısında bir profesyonel mi yoksa amatör mü olduğunu gösterir. Kurallara uyulmaması, senaryonuzun daha ilk sayfa okunduktan sonra reddedilmesine yol açabilir.

Hikâyeniz ilgi çekici bir film için uygun olsa bile kimse onu tanıma fırsatı bulamayabilir. Film dünyasında hikâyenin okunup okunmayacağına çoğu zaman biçim karar verir.